Dahilde İşleme Rejimi (DİR), ihraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılan girdilerin ithalatında vergi yükünü ortadan kaldırarak ihracatçının uluslararası rekabet gücünü korumayı amaçlayan bir ekonomik etkili gümrük rejimidir. Mantığı basittir: ürün zaten yurt dışına gidecekse, girdisinden yurt içi tüketim vergisi alınmaz.

İki farklı sistem

  • Şartlı muafiyet sistemi. Girdi ithal edilirken ithalat vergileri tahsil edilmez, teminata bağlanır. Taahhüt edilen ihracat gerçekleştirilip belge/izin usulünce kapatıldığında teminat iade edilir. Uygulamada ağırlıklı olarak kullanılan sistem budur.
  • Geri ödeme sistemi. Girdi ithal edilirken vergiler normal şekilde ödenir; işlem görmüş ürün ihraç edildikten sonra ödenen vergiler geri alınır.

Belge mi, izin mi?

Dahilde işleme faaliyeti iki farklı yetkiyle yürütülebilir:

  • Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB): Ticaret Bakanlığı'ndan elektronik ortamda alınır. Asıl üretim ve ihracat faaliyetleri için kullanılır.
  • Dahilde İşleme İzni: Gümrük idaresinden alınır ve kapsamı daha dardır; tamir, boyama, temizleme, elleçleme gibi belirli işlemler için öngörülmüştür.

Rejimin taşıdığı yükümlülükler

  • İhracat taahhüdü. İthal edilen girdi karşılığında belirlenen miktarda işlem görmüş ürünün ihraç edilmesi taahhüt edilir.
  • Süre. Belge veya izin belirli bir süre için düzenlenir. Süre içinde ihracat gerçekleştirilmezse teminat irat kaydedilir ve vergiler gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir.
  • Sarfiyat ve fire hesabı. Bir birim ürün için ne kadar girdi kullanıldığı ve ne kadar fire verildiği belgelenebilir olmalıdır. Kapatma aşamasında en çok sorun çıkaran başlık budur.
  • İkincil işlem görmüş ürünler. Üretim sırasında ortaya çıkan yan ürün ve atıkların da rejim kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
  • Kayıt düzeni. Stok, üretim ve gümrük kayıtlarının birbiriyle eşleştirilebilmesi zorunludur.

Eşdeğer eşya kullanımı

Belirlenen koşullar sağlandığında, ithal girdi yerine aynı nitelik ve kaliteye sahip yerli girdi kullanılarak üretim yapılabilir ve ihracat gerçekleştirilebilir. Bu esneklik üretim planlamasını rahatlatır; ancak eşdeğerliğin belgelendirilebilir olması gerekir.

En sık yapılan hata

Uygulamada sorun genellikle ithalat aşamasında değil, kapatma aşamasında ortaya çıkar. Süresi içinde kapatılmayan ya da sarfiyat tabloları üretim kayıtlarıyla örtüşmediği için kapatılamayan belgeler, beklenmedik bir vergi ve faiz yüküyle sonuçlanır. Bu nedenle DİR'i bir "vergi avantajı" olarak değil, baştan sona takip gerektiren bir süreç olarak ele almak gerekir.

Belge kapsamının doğru kurgulanması, sarfiyat tablolarının üretim gerçeğiyle uyumlu hazırlanması ve kapatma takvimi konusunda destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.